Belangrijkste wetsartikelen
De belangrijkste wetsartikelen omtrent dit onderwerp zijn artikel 7:611 BW (Goed werkgever en werknemerschap), Artikel 6:248 BW, (redelijkheid en billijkheid) en Artikel 6:228 BW (Dwaling). Hieronder een verdere uitleg rond deze wetsartikelen in relatie tot afkoopsommen.
Artikel 7:611 BW (Goed werkgever- en werknemerschap)
De werkgever en de werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en een goed werknemer te gedragen.
Eén zin, en dat is de hele bepaling. Ofwel een open norm: de wet zegt niet wat goed werkgeverschap precies inhoudt, maar draagt de rechter op dat per geval in te vullen aan de hand van de omstandigheden. Daarin schuilt zowel de kracht als de onvoorspelbaarheid ervan. De bepaling vult de arbeidsovereenkomst aan waar het contract zwijgt, en zij kan een beroep op een contractuele afspraak begrenzen wanneer dat beroep in de gegeven situatie niet past bij wat een behoorlijk werkgever betaamt.
Artikel 6:248 BW (Redelijkheid en billijkheid)
Lid 1 (de aanvullende werking):
Een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien.
Lid 2 (de beperkende werking):
Een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel is niet van toepassing, voor zover dit, in de gegeven omstandigheden, naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.
Deze twee leden doen tegengestelde dingen en het is nuttig ze scherp uit elkaar te houden.
Lid 1 voegt iets toe. Wat partijen zijn overeengekomen is niet het enige wat tussen hen geldt: uit de aard van de overeenkomst, de wet, de gewoonte en de eisen van redelijkheid en billijkheid kunnen extra rechten en verplichtingen voortvloeien die nergens op papier staan. Dit is het instrument waarmee een leemte in een contract wordt opgevuld, de vraag is dan: wat volgt hier redelijkerwijs uit, ook al hebben partijen er niets over afgesproken? Let wel: aanvullen kan twee kanten op. Het kan een verplichting scheppen die er niet stond, maar het kan er evengoed toe leiden dat de rechter oordeelt dat de redelijkheid en billijkheid nu juist géén betalingsverplichting meebrengen.
Lid 2 haalt iets weg. Hier staat wel een afspraak op papier, maar die wordt buiten toepassing gelaten. De drempel daarvoor is bewust hoog: er staat niet “onredelijk” maar “naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar”. Dat is een zwaardere maatstaf, en de rechter moet daarbij terughoudend zijn, een afspraak die achteraf ongelukkig of hard uitpakt is nog niet onaanvaardbaar.
Artikel 6:228 BW (Dwaling)
Lid 1: Een overeenkomst die is tot stand gekomen onder invloed van dwaling en bij een juiste voorstelling van zaken niet zou zijn gesloten, is vernietigbaar:
- indien de dwaling te wijten is aan een inlichting van de wederpartij, tenzij deze mocht aannemen dat de overeenkomst ook zonder deze inlichting zou worden gesloten;
- indien de wederpartij in verband met hetgeen zij omtrent de dwaling wist of behoorde te weten, de dwalende had behoren in te lichten;
- indien de wederpartij bij het sluiten van de overeenkomst van dezelfde onjuiste veronderstelling als de dwalende is uitgegaan, tenzij zij ook bij een juiste voorstelling van zaken niet had behoeven te begrijpen dat de dwalende daardoor van het sluiten van de overeenkomst zou worden afgehouden.
Lid 2: De vernietiging kan niet worden gegrond op een dwaling die een uitsluitend toekomstige omstandigheid betreft of die in verband met de aard van de overeenkomst, de in het verkeer geldende opvattingen of de omstandigheden van het geval voor rekening van de dwalende behoort te blijven.
Dwaling is een onjuiste voorstelling van zaken op het moment dat een overeenkomst wordt gesloten. Het gaat dus niet om spijt achteraf, maar om de situatie dat iemand bij een juist beeld van de feiten die afspraak niett zou hebben gemaakt. Dat laatste is een zelfstandige eis in de aanhef van lid 1: er moet causaal verband zijn tussen de verkeerde voorstelling en het sluiten van de overeenkomst.
